Ontstaan van de Westhoekverkaveling - Gerechtszaak Versteele & Simpelaere


Traduction automatique - Automatic Translation:


In het GVA archief - een Eeuw in Beeld 1979 - vinden we hierover volgende documentatie en informatie terug:

Eeuw in beeld: proces Versteele

We lezen: " Een burgemeester in de gevangenis, dat komt ook zelden voor. Op 22 juni 1979 wordt burgemeester Raf Versteele van De Panne gearresteerd en gaat in de cel. Het gerecht verdenkt hem van corruptie bij de verkaveling van het duinengebied De Westhoek. Dit unieke natuurgebied van 100 hectaren is begin jaren zeventig, ondanks protest van milieugroepen, opgedeeld in 34 flatgebouwen en 230 villagronden.
De vastgoedsector zou Versteele daarvoor 15 miljoen frank aan steekpenningen gegeven hebben.

Eeuw in beeld: veroordeling Versteele

In 1982 acht het Gentse hof van beroep de feiten bewezen en veroordeelt Versteele voor valsheid in geschrifte, omkoping en onwettige belangenneming. Hij krijgt 30 maanden celstraf (waarvan hij er slechts 5 uitzit) en een miljoenenboete, wordt afgezet als advocaat en ontzet uit zijn politieke rechten..."

Arrest bevestigd: Cass. AR 7666, 19 april 1983 (Versteele / De Panne), -  Arr. Cass. 1982-83, 988.


Krantenartikels in het Wekelijks Nieuws 1980 - 1986 betreffende de zaak Versteele

Voorbeelden :

versteelewkn.jpg (44859 bytes)


Op de weblog "DE BLIEDEMAKER" kan een uitgebreide versie van de zaak Versteele - Simpelaere gelezen worden:

https://sites.google.com/site/debliedemaker/geschiedenis-1/de-zaak-versteele

https://debliedemaker.wordpress.com/2015/04/01/de-groene-gordel-van-de-panne_11/

De zaak Versteele en de zaak Simpelaere

Voorgeschiedenis

Sinds 1828 zijn deze duinen in eigendom gekomen van de families Bortier-Calmeyn (in 1811 door de Franse staat openbaar verkocht aan 2 private eigenaars).

Ingevolge de familieruzies zijn de 640 ha duinen grotendeels in onverdeeldheid gebleven tot aan de opkopen door graaf de Launoit in 1937. Hij heeft 70 % van de onverdeeldheid opgekocht en deze, samen met degene die niet in onverdeeldheid wilden gaan, ingebracht in de NV “Westhoek” opgericht juist voor de oorlog.

In parallel hiermee waren er ook een reeks interventies o.a. van de “Koninklijke Commissie voor Monumenten en Landschappen” om het duinenlandschap als “Nationaal Park” te beschermen. Reeds in 1912 wens tot staatsaankoop; in 1931 de nationale kaderwet ter bescherming van monumenten en landschappen; vanaf 1932 lobbying door o.a. Edmond Rahir en burgemeester Dr. Abel De Wulf om als compromis ter compensatie voor “nationaal park” ook zones voor cottagewoningen te voorzien.

Dit leidde tot het door uitvoeringsbesluit van 1935 ter bescherming van het Westhoekdomein, gewijzigd onder druk van de eigenaars eind 1940 (bij begin van de oorlog). Dan mocht 240 ha verkaveld worden in perceeltjes van 600 m² zonder beperking van hoogte noch bouwtrant. Dus in 1940 stonden alle lichten op groen om te verkavelen, alleen nog BPA nodig. Dit was de wettelijke basis voor de latere verkavelingen o.a. het 'BPA 1A Westhoek'. Deze verkaveling is volledig wettelijk correct gebeurd.

De WO II heeft een enorme natuurschade heeft aangericht aan de duinen maar anderzijds de oorzaak was van meer dan 10 jaar uitstel van verkavelingen.
Alexis Dumont (zoon van Albert) ontwierp - in opdracht van de eigenaars - rond de jaren 50 verschillende ontwerpen van plannen van aanleg.
Tezelfdertijd maakte de gemeente een eigen plan van aanleg dat voorzag in een monumentale ringboulevard rond De Panne door de Houtsaegerduinen, Oosthoekduinen, Calmeynbos naar de Esplanade - dit alles wordt zeer uitgebreid beschreven in het boek "In het Zand geschreven" (ref. D/2012/4823/007).
Met het KB van 1962 zou ook het Calmeynbos mogen verkaveld worden. Gelukkig heeft het BPA 16 een nieuwe klassering van de gronden opgelegd.

Raf Versteele, burgemeester van De Panne

Geboren op 26 juli 1926. Hij is de zoon van een hoogstaande familie uit Veurne. Zijn vader Karel was ook advocaat. Hij huwt met de dochter van een general-motor concessionaris. Hij start zijn praktijk in een klein garage bureeltje in de Visserslaan (gebouw naast notaris Paul Simpelaere). Ingevolge zijn bekwaamheden wordt hij snel één van de meest onderlegde juristen van de streek. Hij wordt ook stafhouder van de balie te Veurne. Op een bepaald moment wordt hij zelfs  kandidaat gouverneur.
In 1964 wordt jurist Versteele (CVP) verkozen en in 1965 tot burgemeester benoemd. De meerderheid wordt gevormd in een coalitie met de PVV (liberalen). In 1970 wordt hij terug verkozen tot burgemeester (nu alleen CVP) en in 1976 voor een derde maal als lijsttrekker van de VDP. In 1973 en 1974 wordt hij senator als vervanger van Piers. Vele ministers en vooraanstaanden van de CVP komen bij hem op bezoek en werden door de politiejeep rondgeleid in de Westhoek.

Versteele wou meer gegoede burgers aantrekken en een nieuw dorp bouwen. Aangezien zijn gemeente volledig geprangd zat tussen natuurgebieden, moest hij daarvoor wel de duinen intrekken. Natuurbescherming was toen nog niet zo belangrijk als het nu is. De Westhoekduinen waren hiervoor het meest aangewezen daar de bouwstenen voor een verkavelingproject al vroeger gelegd werden. Als compensatie voor het opofferen van een deel van de Westhoekduinen (100 ha) zou een veel groter deel van het eigendom het statuut natuurpark krijgen. Aanvankelijk hadden de eigenaars de toelating om grotere oppervlakte te verkavelen en de westhoekverkaveling heeft de schade aan de natuur en milieu enigszins beperkt. Het is de grote verwezenlijking van Versteele dat hij de definitieve bescherming van de duinen rond De Panne heeft afgesloten. De gemeente heeft tijdens zijn bestuur ook de voordien private Oosthoekduinen opgekocht in het kader van compensatie voor de Westhoek.

Een ideale site dus voor een burgemeester die een verdubbeling van de woonkern van zijn gemeente voor ogen had voor vooral gegoede burgers. Die willen best een cent meer betalen voor een stulpje vlakbij een natuurgebied en met zicht op zee. Om dergelijk waardevolle gronden maximaal te laten renderen werd afgeweken van het oorspronkelijk villaparkconcept naar een strook hoogbouw aan het strand. Zijn hoofddoel was dan de belangen van de badplaats te verdedigen alhoewel hij vaak daarbij de belangen van de doorsnee bevolking vergeten geraakte. En van de toenmalige buurgemeente Adinkerke (die later bij De Panne zou worden gevoegd door de gemeentefusie van 1977).  Hij droomde van een verkaveling mooier dan het Zoute.

Het BPA De Westhoek

Ondanks protest van de milieubeweging werd op 29 juli 1970, het KB gepubliceerd dat het plan van aanleg van de Westhoekverkaveling goedkeurde. Dit was een vervolg van een eerste gemeentelijk ontwerp van 1955 en een volgend plan van aanleg goedgekeurd door het KB van 16 december 1964. Op de 100 ha zouden 34 buildings + 203 villa's komen. De duinengronden werden peperduur verkocht. Zelf de "Koninklijke Schenking" kwam in het bezit van een terrein van 3,1 ha bouwgrond tussen de Groenebiezenlaan en de Krakeelduinen. Juist zoals in Oostende en later in Knokke hoopte men dat Koninklijke interesse goed zou zijn om chic cliënteel aan te trekken.

Burgemeester Versteele zelf vond de verkaveling de normaalste zaak ter wereld. Zelf stelde hij altijd dat hij die 100 hectaren duin heeft moeten opofferen om de rest te kunnen redden. Volgens hem had het hele Westhoekproject ervoor gezorgd dat de rest van het duinengebied van De Panne werd gevrijwaard van verkavelingen allerhande. De hele verkaveling beslaat in totaal 1.200 meter kustlijn (oude dijk De Panne = 900 m) en die bebouwing hypothekeert uiteraard de waarde van de achterliggende duinen als natuurreservaat. Er was rond het miljard BEF aan eigendommen verkocht. Praktisch alle akten waren langs notaris Marc Simpelaere gepasseerd. Hij trad ook op als bemiddelaar tussen de kopers van percelen op de verkaveling en burgemeester Versteele

Protest van de milieubewegingen

Pas in 1972 wanneer de eerste bulldozers verschenen kwam "de massa" in beweging maar het kalf was toen al verdronken.
Niet alleen de "Wielewaal" maar ook het comité "Leefmilieu Westhoek" bij monde van W. Declercq komen op straat. Op hun petitielijst zouden 45.000 handtekeningen verzameld zijn. Ook de Belgische Jeugdbond voor Natuurstudie, de Vereniging voor Natuurbehoud en de Wielewaal Jeugdafdeling Vlaamse, Jeugdorganisatie Natuurstudie en Natuurbehoud, protesteren tegen wat ze noemen "de onzinnige verkaveling te De Panne" en eisen de onmiddellijke stopzetting van alle werken alsmede het herstel van het oorspronkelijke landschap".
De "Bond voor Beter Leefmilieu" dient een klacht in bij Raad van State bij dewelke het klasseringsbesluit van 1935 is overtreden (immers alleen ééngezinswoningen mochten gebouwd worden).
Maar in mei 79 heeft de Raad van State alle bezwaren ongegrond verklaard.
Vooral begin 1972 ontstaat er veel beroering. De burgemeester stelt scherper politietoezicht in nadat suiker werd gedaan in de benzine van de gemeentelijke bulldozer.

Er wordt veel persheibel verwekt rond de mutatie van paracommando Jean-Paul Samyn van Lombardsijde naar Brussel. Heeft de burgemeester dat gelobbyd nadat hij een woord gehad heeft met Samyn na hun oppakking ? In de nacht van 25 februari 1972 werden enkele bunkers, barakken en een reclamepaneel beschilderd met slogans tegen de natuurvernietiging. De politie organiseert dezelfde nacht nog een klopjacht maar kan niemand oppakken. Wel worden 's anderendaags een 10-tal "verdachten" opgeleid ter ondervraging. Paracommando Johan Samyn was er één van. Hij ontkent maar na de ondervraging krijgt hij enkele beschuldigingen van de burgemeester die hem zou gedreigd hebben zijn militaire loopbaan te beknotten. In ieder geval krijgt de heer Samyn 7 weken later mutatie van Lombardsijde naar Brussel (27 april). Bestaat er een oorzakelijk verband tussen de bedreigingen en de mutatie ?
De burgemeester ontkent ten stelligste al sluit hij niet uit dat het onderzoek via de procureur er voor iets tussen zit. Ook de procureur ontkent. In ieder geval wordt deze mutatie geannuleerd na een vraag van VU-senator Bouwens aan de minister van Landsverdediging Vanden Boeynants.
Ook is er een rel met 9 Volksunie-parlementairen en de politie en Rijkswacht op 12 mei 1972. Ze hadden de bunkers beschilderd met slogans: "Onze duinen zijn volksbezit" en "Onze Duinen niet (ver)steelen". Bij de terugkeer werden ze opgewacht door de Rijkswacht en de politie. Na een discussie met de burgemeester stapte de groep door het centrum met een doek "Handen af van onze duinen". De groep werd uiteengeslagen en het bord vernietigd. Daarna werden deze betogers ter identiteitscontrole gebracht naar het politiecommissariaat.

Het meest frappante is de aanzet tot de stopzetting van de infrastructuurwerken door minister van Cultuur Van Mechelen op 21 april 1972, tegen de wil van minister van Openbare werken De Saeger. Argumentatie: advies Kommissie van Monumenten en Landschappen werd niet gevraagd. Versteele beweert dat er overleg werd gepleegd in gemeentehuis met de Kommissie en het project zou in 1968 zelfs felicitaties gekregen hebben door hun voorzitter Windels voor: natuurzorg, beperking hoogbouw, bescherming leopold monument, beschermzone.
Maar de bulldozers doen door. De zaak werd in de senaat besproken. Er is een wetsvoorstel tot vernietiging BPA 1 “Westhoek” door Leys, De Beul en Van Steenkiste. Maar minister De Saeger is oppermachtig en vernietigt het stopbevel van zijn collega minister Van Mechelen.

Een van de eigenschappen van burgemeester Versteele was dat hij goede relatie onderhield met “Brussel”. Zo kwam De Saeger hier regelmatig en zorgde Raf Versteele steevast voor een ritje met de politiejeep door de duinen. Versteele was een natuurliefhebber en organiseerde regelmatig “de groene gordel” wandeling rond De Panne: eerst diashow in het Sportcomplex en dan stevige wandeling via de Oosthoekduinen, Calmeynbos, Krakeelduinen, Westhoekreservaat en na een laatste etappe door de Sahara halt te houden juist voor de geplande Westhoekverkaveling. Er stond een tentje met champagne terwijl er getikt werd en de burgemeester nog eens de mooie natuur van De Panne aanprees zei hij “je hebt nu de ganse dag door 650 ha duinengebied kunnen wandelen en dat is hier het laatste stukje van 100 ha die we willen opofferen”. De prominenten kregen dan ook een diploma van “duinwandelaar”.
De burgemeester argumenteert dat er geen nieuwe stadskern komt en dat door grote kavels te verplichten het aantal wegen door de duinen minimaal zal zijn. Er mag ook maar 1/7 van elk perceel bebouwd worden.

Er komt een motie van protest van de Culturele Raad van Oostende (overkoepelend orgaan van 67 Oostendse culturele verenigingen). Ze eist het herstel en het behoud van het bewuste gebied dat onmisbaar als bufferzone is voor het natuurreservaat.

Op verzoek van PVV oppositie raadslid Germain Dezeure wordt begin mei 72 een spoedzitting van de gemeenteraad samengeroepen. Als eerste agendapunt wordt een ganse resem verduidelijkingen gevraagd. Er waren slechts een 30-tal belangstellenden opgekomen. De publicatie van een communiqué van het NCMV werd als vals beschouwd want uitgegeven door "Leefmilieu". Deze grondige toelichting duurde 3 uur en de gemeenteraad verklaarde zich volledig akkoord met het bestaande plan.

Nieuwpoort bereidt zich voor op de grote milieubetoging van 19 mei 1972. Vereniging Leefmilieu vraagt een nationale betoging aan voor 27 mei aan in De Panne (dat wordt geweigerd).

De uitvoering van het verkavelingsplan

Tussen 1972 en 79 ging alles goed voor de burgemeester en de speculanten. The sky was de limit. In 1978 hadden de verkavelaars reeds voor 650 miljoen BEF verkocht en men verwachte nog 560 miljoen BEF. De verkaveling werd uitgevoerd door N.V. Promiwest (familie Louis Claeys uit Zedelgem) en N.V.  Promibel (J.J. de Launoit, Ado Blaton, Jacques Jadot, Jacques Poulain) zorgt voor de verkoop. Bouw en verkoop waren in de beginne door Etrimo die in 1977 failliet verklaard werd maar de activiteiten werden verder door gezet door NV Transga.

De in onverdeeldheid eigenaars waren met een 25 tal eigenaars maar daarrondheen zweefden nog een 10 tal maatschappijen waarbij vooral de naam van Louis Claeys (zoon van Leon Claeys in Zedelelgem) en Guy Goosens veel terugkeerde.
1. Pannibel (of “Immobilia De Panne”)
2. NV Avilo in 72 opgericht met Guy Goossens en Luc Houtsaeger als zaakvoerders. Ook Levecke is beheerder
3. NV Sivac: hotelier Guy Goossens en leraar Levecque vzw
4. IVOR of “instelling voor Ontspanning en Recreatie” in 78 op adres privéclub “L'écailleur” in de Sloepenlaan
5. pvba “Dunnestutte”
6. NV Promibel & NV Promiwest: hoofdpromotor Promibel met graaf de Launoit (familie grootste aandeelhouder van de Bank Brussel-Lambert); ook J.Pollin en fam Blaton; helft kapitaal Louis Claeys
7. NV Interstates:
8. Westcab: Verdonck en Florizoone: failliet op 16 mei 79
9. NV Jurisdata (computermaatschappij) in 77 gesticht failliet op 6 juni 79

Deze en nog een reeks andere informatica-maatschappijen in oprichting hadden veelal hun zetel op het adres van notaris Marc Simpelaere in de Dumontlaan zoon van notaris  Paul Simpelaere. In de verkoopovereenkomsten van de Westhoek stond dat alle akten verplicht bij notaris Marc Simpelaere moesten gebeuren.

In januari 1975 verleende het schepencollege de bouwvergunning voor het zogenaamde “Vissersdorp” (oppervlakte 4,62 ha). Promotors zijn Julien Verdonck, Alberic Florizoone, Frans Buyse en de N.V. Expan (uit De Panne).

De gerechtszaak Marc Simpelaere

De notaris speculeerde ook o.a. samen met een Canadese maatschappij. Een notaris mag niet speculeren met geld van klanten en daar is iets mis gelopen. In 1979 bij een driemaandelijkse routinecontrole door de Kamer der Notarissen werd een kastekort van een 10-tal miljoen BEF ontdekt wellicht ingevolge interne moeilijkheden bij Jurisdata (gaat failliet op 6 juni 79). Dit werd doorgestuurd naar het gerecht en de bal ging aan het rollen.

Op 30 april 79 werd de notaris opgepakt voor ondervraging en onder aanhoudingsmandaat gesteld. Zijn studie werd verzegeld (alhoewel zijn vrouw Christine enkele dagen later de zegels verbreekt). Beschuldiging luidt: verduistering van fondsen + valsheid in geschriften in zijn hoedanigheid van openbaar ambtenaar. Hij werd pas vrijgelaten begin juli 79 (6 dagen na getuigenis van Paul Simpelaere). Gedurende die 2 maanden heeft het Hoog Comité van Toezicht grondig alle financiële transacties doorgelicht. Daar zijn ook stortingen aan Versteele opgedoken.

De gerechtszaak Versteele

Groot was de consternatie toen op 20 juni 1979, zes leden van het Hoog comité van Toezicht samen met procureur D'Hoore de burgemeester afhaalden op het gemeentehuis voor een huiszoeking en een ondervraging in Veurne. In diezelfde nacht werd hij opgesloten te Koksijde en op 21 juni officieel aangehouden wegens “onwettige belangenneming” en “passieve omkoping”.
Deze gezamenlijke actie door het hoog comité van toezicht en het Veurnse parket was duidelijk een uitloper van de zaak Simpelaere maar men beweerde dat er tussen beide zaken geen rechtstreeks verband is. Ook de dienst voor stedenbouw en ruimtelijke ordening heeft meegeholpen aan de voorbereiding. In de daaropvolgende dagen hebben 6 ploegen van 10 man van het hoog comité van toezicht op een hele reeks plaatsen huiszoekingen gedaan. Er is ook een inval in de Dienst voor toerisme. Daar werd een “pool” opgericht met de bouwpromotoren om samen met dienst toerisme ter bevordering van de verkoop van Westhoek gebouwen (paar miljoen openbare subsidie).

Vandaar ook een grote media-aandacht en grote consternatie bij de bevolking.

Arrest Cass. VersteeleBeschuldigingen: Advocaat Versteele zou persoonlijke belangen gediend hebben en die belangen verward hebben met zijn ambt als burgemeester. Zo zou hij spectaculaire bedragen als honoraria van co-eigenaars en promotoren geïnd hebben die niet direct zichtbaar zijn in juridische prestaties of zeker niet in verhouding. Hij zou smeergelden van bouwpromotoren of onwettige erelonen ontvangen hebben ingevolge voorrangsbehandeling voor de werken. Hij zou oogluikend of bewust toestanden hebben laten ontstaan inzake het naleven van bouwvergunningen of toekenningen daarvan. Hij had aldus 7 miljoen BEF ontvangen voor “dienstbetoon”.

Op 20 juni heeft de heer Paul Simpelaere verklaard dat er 1,75 miljoen BEF smeergeld in het jaar 1974 betaald werd aan de heer Versteele om de koop van de Oosthoekduinen mogelijk te maken.

Een tweede maal zou 1,750 miljoen BEF ereloon betaald geweest zijn door de onverdeeldheid aan Versteele via cheque Marc Simpelaere (nadat de in het gewestplan geplande bufferzone in BPA tussen het natuurreservaat en de verkaveling geschrapt werd. Dit was 50 miljoen BEF voordeel voor onverdeeldheid).

Ook één van de 2 bouwmeesters van het verkavelingplan nl Brunswyck zou 1 miljoen BEF betaald hebben aan de heer Versteele (volgens overeenkomst moest hij een jaarlijkse beloning voor aanstelling als urbanist en aldus veel opdrachten als architect verwierf).

Dus veel zaken die wellicht opgedoken zijn tijdens het onderzoek in de zaak Simpelaere alhoewel de 2 zaken gescheiden dossiers zijn.

Een andere tenlastestelling volgt uit de verkoop van zand.
Verkinderen uit Langemark was de aannemer van de wegen- en rioleringswerken. Duizenden ton zand van rioleringssleuven en nivellering voor de wegen werden weggevoerd. (niettegenstaande een licht protest in gemeenteraad). Aannemers zou 40 BEF/ton betalen aan onverdeeldheid (deze premie zou betaald zijn aan Versteele)
Ook zou hij verkiezingsgelden ontvangen hebben van personen buiten de gemeente en andere politieke partij. De naam Louis Claeys duikt ook geregeld op.

Na 1 maand voorarrest onder verdenking komt hij vrij en mag hij van de gouverneur de gemeenteraad direct voorzitten. Alhoewel in al de vorige gemeenteraden alle Westhoek verkavelingdossiers zowel door meerderheid als oppositie unaniem goedgekeurd werden, ontstaat nu onenigheid. Twee meerderheidsleden (Johan Degrieck en Robert Degroote zijn afwezig + oppositie verlaat de zaal op de eerste gemeenteraad voorgezeten door Versteele (niet Marcel Verhaeghe: 10 + 1 =11/21). Dus gemeenteraad geldig. Oppositie weigert via pers deel te nemen aan gemeenteraden met Versteele als voorzitter zolang onderzoek duurt.
Eén van de voorwaarden bij zijn invrijheidstelling was: geen daden als burgemeester tot uitspraak. Administratief blijft hij in functie maar het schepencollege beslist hem in het schepencollege te vervangen door gewezen schepen Bossuyt (P.V.V. - oudste raadslid). H. Bruynooghe blijft dienstdoende burgemeester (is namelijk eerste schepen)

Na een lang en vooral mediageniek proces, waarbij naast Versteele nog elf andere personen terechtstonden, werd de hij in 1982 door het Gentse hof veroordeeld tot 30 maanden celstraf, 40.000 frank boete en vijf jaar ontzetting uit zijn burgerrechten. De 8 miljoen frank moest hij terugbetalen aan de gemeente De Panne, meer bepaald aan het OCMW ervan en dat hebben zijn erfgenamen intussen ook gedaan.

De heer Raphaël Versteele overlijdt op 13 februari 1995.


In het boek "in het zand geschreven" ISBN 978-90-75463-98-9, kan hierover ook worden gelezen:

Het Duinendecreet (14 juli 1993)

De zaak 'Sobifac'  (30 augustus 1993)

De zaak 'Rewa Benelux'

De 'Koninklijke Schenking'


Februari 2017 - historisch document 1970: toenmalig burgemeester Versteele (CVP) ontkent dat de gemeente De Panne villa's in de duinen wil bouwen. Meer zelfs, op de opmerking van de interviewer dat er reeds villa's in de duinen worden gebouwd langs de weg van De Panne naar Bray-Dunes, antwoordt hij dat dit gebeurt op het grondgebied van de (toen nog zelfstandige) gemeente Adinkerke en dat het gemeentebestuur van De Panne daartegen klacht heeft ingediend. Hij herhaalt zelfs drie keer dat hij klacht heeft ingediend tegen zijn buurgemeente.
Ook interessant document voor de huidige studenten politieke wetenschappen als verklaring voor hetgeen werd en wordt bedoeld met "de tjeventaal van de CVP in de vorige eeuw".